ABVV-Metaal bezoekt ArcelorMittal Luxemburg

Zoals we nu top zijn in fossiel staal, kunnen we dat ook worden met groen staal. Maar dan moeten we wel investeren

Op 25 en 26 maart trok een vakbondsdelegatie van ArcelorMittal Gent naar Luxemburg voor een tweedaags bezoek aan de site van ArcelorMittal Belval. De uitwisseling vond plaats in het kader van het ESF-project Mijn Bedrijf Toekomstproof, waarin ABVV-Metaal samenwerkt rond thema’s zoals rechtvaardige klimaattransitie en sociaal overleg bij klimaatuitdagingen.

In Belval draait sinds 1997 een elektrische boogoven (EAF) die schroot omzet in nieuw staal. In september 2025 wordt een nieuwe, moderne oven in gebruik genomen. Staal maken op deze manier is een pak klimaatvriendelijker dan staal maken met kolen in een hoogoven. 

Op ArcelorMittal in Gent wordt momenteel een miljardeninvestering onderzocht om een DRI-installatie en twee elektrische ovens te plaatsen. Dat moet belangrijke CO2-besparingen opleveren. De investering is echter onzeker, omwille van uitdagende economische omstandigheden en hoge energieprijzen. Voor onze afgevaardigden uit Gent was dit in elk geval een unieke kans om van dichtbij te zien wat zo’n elektrische oven betekent op de werkvloer. 

Complexer dan gedacht

Frank Van Dorsselaer – secretaris ABVV-Metaal – vond vooral het overleg met de Luxemburgse vakbondsmensen waardevol: “Het gaf ons inzicht in hoe belangrijk sociaal overleg is bij zulke technologische omslagen. Een EAF installeren is niet gewoon een kwestie van techniek: het vraagt aanpassingen, afspraken en vertrouwen tussen werknemers en directie.”
Ook onze hoofdafgevaardigde Stijn Van Geem was onder de indruk: “We dachten er een goed beeld van te hebben, maar de praktijk is toch complexer. De impact op het personeel is niet min: lawaai, trillingen, stof, en een volledig nieuwe manier van werken. Als er ook in Gent zo’n elektrische ovens komen, dan moeten we goed nadenken over hoe we alles in goede banen gaan leiden, zowel wat opleiding, veiligheid en de impact op de arbeidsomstandigheden betreft.”

De investering in Gent: onzeker en uitgesteld

De geplande investering in Gent – twee elektrische ovens en een DRI-installatie – is cruciaal voor de toekomst van de site. Het zou de CO₂-uitstoot drastisch verlagen omdat die installaties draaien op aardgas (en later hopelijk op groene waterstof) en elektriciteit i.p.v. op steenkool. Maar ondanks de aankondiging in 2021 is het vandaag nog steeds onduidelijk of, wanneer en in welke vorm de investering er komt.

Stijn: “We leven al lang in onzekerheid. De ene dag hoor je dat alles op schema zit, de andere dag is het weer uitgesteld. We hopen nog altijd dat het doorgaat, maar het blijft onduidelijk. Veel hangt af van het Europees en nationaal beleid om de energieprijzen betaalbaar te maken en om onze grenzen te beschermen tegen goedkope en oneerlijke concurrentie van buiten de EU. In elk geval is het onze taak als vakbond om druk te blijven zetten.” 

Frank: “We hebben die investeringen nodig, voor de planeet, maar ook om in Gent de staalproductie van de toekomst te kunnen waarmaken. Zoals we nu top zijn in hoogovenstaal, kunnen we dat ook worden met groen staal. Maar dan moet er wel iets gebeuren. Het uitbouwen van een hoogtechnologische en duurzame industrie met kwalitatieve jobs moet de kern vormen van het Europese industriebeleid.”

Geen toverformule

De EAF die de delegatie in Belval bezocht, was een ouder model. Dat roept vragen op, erkent Stijn: “In filmpjes ziet het er indrukwekkend uit, maar in het echt is het confronterend. Het is misschien goed voor de CO₂-uitstoot, maar voor de werkomstandigheden zie ik veel uitdagingen. Hopelijk zijn de nieuwe modellen technologisch beter, want dit is geen toveroplossing.”

Een vaak gehoorde zorg is de beschikbaarheid van voldoende schroot voor de ovens. Maar daar maakt Stijn zich voorlopig weinig zorgen over: “Onze directie zegt dat er genoeg schroot is. Ik heb geen reden om daaraan te twijfelen. Bovendien is de manier van staal maken in Luxemburg niet dezelfde als wat in Gent op tafel ligt. In Belval wordt alleen schroot gebruikt. In Gent zou het gaan om ovens waar ijzererts uit de DRI-installatie gemengd wordt met staalschroot. Wat wél nodig zal zijn, is een goede samenwerking met de collega’s van ArcelorMittal Belgian Recycling. Zij gaan een nog grotere rol spelen in de toekomst.”

Syndicalisten zijn bondgenoten, geen concurrenten

Het bezoek aan Belval was voor de aanwezigen ook een les in solidariteit over de grenzen heen. Frank: “We doen dat soort uitwisselingen te weinig. We moeten als vakbonden in Europa veel meer samenwerken, in plaats van elkaar als concurrenten te zien. Wij hebben allemaal hetzelfde doel: een toekomstgerichte en menswaardige staalindustrie uitbouwen.”

Stijn sluit zich daarbij aan: “We moeten onze leden blijven informeren en betrekken. Want veel collega’s denken nog dat 'het allemaal wel goed komt'. Maar dat weet je nooit. We mogen niet naïef zijn. Enkel als we waakzaam blijven en goed georganiseerd zijn, kunnen we mee het verschil maken.”