Artikels Digimetaal

Een overzicht van onze artikels uit de nieuwsbrief.

 

Iedereen maakt het wel eens mee: een moment waarop je iets wil terugdoen voor de mensen die je na aan het hart liggen. Maar soms vergt die ondersteuning zoveel van je dat dit niet langer combineerbaar is met een fulltime-job. In onderstaand artikel gaan we na hoe de wetgever en de sociale partners ervoor zorgen dat je in dat geval een beroep kunt doen op de sociale zekerheid. Met deze ondersteuning hoef je financieel niet te veel in te boeten.

Waar dit vroeger beperkt was tot 1 maand volledige afwezigheid, wordt dit dankzij het initiatief van Minister Dermagne en goedkeuring door de federale regering, uitgebreid naar 3 maanden.

 

1          Mantelzorg onder de loep

Mantelzorg is zorg bieden aan iemand die omwille van ziekte, ouderdom, een psychische kwetsbaarheid of verslavingsproblematiek hulp nodig heeft. Belangrijk is dat je hiervoor dus geen familie hoeft te zijn. Een gevoelsband volstaat dus je kunt mantelzorger zijn voor je buur, een vriend, je oma of je partner...  Je bent mantelzorger indien je op geregelde basis hulp verleent aan iemand die daarop rekent. Sinds 1 september 2020 kun je via een verklaring op eer een erkenningsattest aanvragen bij je ziekenfonds, het zogenaamde “mantelzorgattest”.

 

Er zijn twee types erkenningen:

  • Type 1: een algemeen statuut (dit opent geen rechten of sociale voordelen)

  • Type 2: een statuut met sociale voordelen 

 

De verklaring op eer voor de erkenning als mantelzorger met sociaal voordeel (type 2):

Hierin verklaar je eenvoudig dat je, als mantelzorger,
  1. regelmatig hulp en ondersteuning biedt (minstens 50u per maand of 600 uur per jaar)
  2. zonder daarvoor betaald te worden (ook niet in het vrijwilligersstatuut)
  3. je in België verblijft en
  4. dat de zorgvrager ook door minstens één professionele zorgverlener ondersteund
  5. Je besluit dat je rekening houdt met de noden en levenswensen van de zorgvrager.
De zorgvrager[1] :
  1. Verblijft in België
  2. Woont niet in een woonzorgcentrum (of andere zorginstelling)
  3. Heeft voldoende zorg- of ondersteuningsnood
Voldoende zorg- of ondersteuningsnood?
  • Bij meerderjarige (ouder dan 21 jaar) zorgvragers moet je ten minste 12 punten op de graad van zelfredzaamheid voor de integratietegemoetkoming scoren. Die vaststelling kan gebeuren door de FOD Sociale Zekerheid, Medex of de adviserend arts van het ziekenfonds.
  • Veel zorgvragers hebben al een vaststelling van zorgbehoefte laten uitvoeren. Je hoeft geen nieuwe vaststelling te laten uitvoeren in bepaalde gevallen. Bijvoorbeeld als je al een zorgbudget voor ouderen of een zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden ontvangt en voldoende punten op de inschaling scoorde. Als de zorgvrager minderjarig is, gelden de scores van het groeipakket (de vroegere kinderbijslag). Je moet ten minste 12 punten scoren of ten minste 6 punten in de derde pijler.
  • In het kort: vraag na bij je ziekenfonds of de dienst maatschappelijk werk van je ziekenfonds of je in aanmerking komt en of je eerdere vaststellingen van zorgbehoefte geldig zijn voor deze erkenning.[2]

Van deze verklaring op eer hou je best een kopij bij, aangezien dit kan worden opgevraagd door instanties.

 

2          Wat zijn de sociale voordelen

Naast bepaalde premies die afhangen van de specifieke situatie of soms de plaats waar je woont (meer info hier) kun je ook een beroep doen op andere mogelijkheden die de wetgever en onze sociale zekerheid je bieden in de combinatie met je werk.

Zo is mantelzorg sinds 1 september 2020 opgenomen als een van de thematische verloven (zoals verlof voor medische bijstand en ouderschapsverlof), wat niet te verwarren is met tijdskrediet. Het geeft aldus recht op een ondersteuning van de RVA en, in Vlaanderen alvast, een aanmoedigingspremie.

NB: De aanmoedigingspremie krijg je slechts 12 maanden en eenmaal die opgebruikt is, vervalt het recht. Heb je aldus tijdskrediet opgenomen om voor je kinderen of een terminaal ziek familielid te zorgen, heb je hier geen recht meer op.

De ondersteuning door de RVA wordt daarentegen niet meegeteld in de, begrensde, uitkeringsduur in het kader van de regels rond tijdskrediet. Je behoudt hier dus al je rechten waardoor je later niet voor verrassingen komt te staan (als je gebruik wil maken van een landingsbaan bijvoorbeeld).

Ook in je pensioenregeling verlies je geen rechten, aangezien dit wordt beschouwd als een gelijkgestelde periode (alsof je zou gewerkt hebben) en dus volop meetelt in de berekening van je pensioen.

Het recht zelf is wel begrensd.

Krediet per werknemer

Het recht op de volledige schorsing bedraagt volgens de huidige regelgeving maximaal zes maanden over de gehele beroepsloopbaan of maximaal 12 maanden in geval van een opname in een halftijdse of 1/5-onderbreking.


Krediet per zorgbehoevende persoon

Een werknemer kan volgens de huidige reglementering slechts 1 maand voltijds verlof voor mantelzorg (of 2 maanden halftijds of 1/5) nemen per zorgbehoevende persoon

In het huidige voorstel waarvoor nu advies wordt ingewonnen bij de Raad van State zou de duur van het verlof worden verlengd van één maand naar drie maanden volledige schorsing van de uitvoering van de voltijdse of deeltijdse arbeidsovereenkomst per zorgbehoevende persoon en van twee maanden naar zes maanden vermindering van de voltijdse arbeidsprestaties met 1/5 of de helft. Het wettelijk voorziene maximum blijft behouden.

Dat wil ook zeggen dat het verlof voor mantelzorg over de gehele beroepsloopbaan van de werknemer niet méér mag bedragen dan (het equivalent van) zes maanden volledige schorsing.[3]

 

3          Wat zijn je rechten

Voor werknemers in de privésector is het recht op loopbaanonderbreking voor de erkende mantelzorger beschermd: de werkgever kan je het verlof niet weigeren. Vanaf de datum van je verlofaanvraag tot drie maanden na het einde van uw verlof ben je beschermd tegen ontslag. Dit geldt zowel bij volledige als bij gedeeltelijke loopbaanonderbreking.

 

4          Hoe vraag je je verlof best aan

De voornaamste voorwaarde is dat je erkend bent als mantelzorger en dat je werkgever minstens 7 kalenderdagen op voorhand schriftelijk op de hoogte brengt van je voornemen om je verlof op te nemen. Bij deze brief ter kennisgeving die best aangetekend wordt verzonden, vermeld je de periode die je zal opnemen en voeg je het bewijs van de erkenning als mantelzorger bij. Een andere optie is dat je deze brief afgeeft aan je werkgever en een duplicaat hiervan laat aftekenen als bewijs van ontvangst.

 

5          De cijfers

In 2019 waren er 171.740 Belgische mantelzorgers die samen voor 148.824 mensen zorgden. Een stijging met liefst 8,6 procent! Vooral familieleden van zorgbehoevenden maken van de regeling gebruik, zo blijkt[4] volgens een onderzoek van De Morgen. Niet alleen partners maar ook (schoon)kinderen maken van het systeem gebruik want er is waarschijnlijk ook een grote groep mantelzorgers in de realiteit die niet onder de strenge voorwaarden vallen maar wel dezelfde zorg opnemen. Volgens Minister Dermagne doet liefst 12 procent[5] van de Belgische bevolking aan mantelzorg.

 




[1] de persoon die wegens zijn hoge leeftijd, zijn gezondheidstoestand of zijn handicap kwetsbaar is en zich in een afhankelijkheidssituatie bevindt (W 12 mei 2014, art. 2,1° en KB van 16 juni 2020, art. 2)

[2] https://steunpuntmantelzorg.be/kan-ik-een-attest-of-statuut-aanvragen/

[3] https://news.belgium.be/nl/verlenging-van-het-verlof-voor-mantelzorg

[4] https://www.demorgen.be/nieuws/aantal-belgische-mantelzorgers-groeit-sterk~b405c75c/

[5] https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/algemeen/verlof-van-mantelzorgers-wordt-uitgebreid-tot-drie-maanden/10312910.html