VDAB, Actiris en Forem publiceren elk jaar een lijst met knelpuntberoepen in de verschillende gewesten. In Vlaanderen slaan we dit jaar alle records met 188 beroepen op de lijst. De zoektocht naar onder andere technisch personeel, vrachtwagenchauffeurs en varend personeel blijft ronduit problematisch. En dat merken we ook in onze sectoren. De sociale partners trekken alle registers open om meer mensen warm te maken voor een job in de metaal of het transport.

 

Gezocht: 5000 vrachtwagenchauffeurs

‘Aan alle helden, bedankt!’ De campagne van de Vlaamse Stichting Verkeerskunde tijdens de lockdown zette ook de vrachtwagenchauffeurs in de bloemetjes. Samen met onder andere het zorgpersoneel, de vuilophalers, postbodes en pakjesbezorgers hielden zij het land de voorbije maanden recht. Maar voor die heldenjob achter het stuur staan te weinig mensen te springen.

Avontuurlijkejobs.be

Het Sociaal Fonds Transport en Logistiek lanceerde op 16 maart de campagne 'avontuurlijkejobs.be’. Daarmee gaat het op zoek naar 5000 nieuwe vrachtwagenchauffeurs voor nationale en internationale transporten. Geert Heylen, directeur Opleiding bij het Sociaal Fonds Transport en Logistiek: “Met de campagne willen we duidelijk maken dat je als vrachtwagenchauffeur zoveel meer doet dan rijden. Je controleert goederen, je bereidt leveringen en routes voor, je bedient de boordapparaten, je laadt en lost en je onderhoudt je vrachtwagen. En omdat je rechtstreeks contact hebt met de klant, ben je een ambassadeur van je bedrijf.”

75.000 bezoekers

De campagnewebsite kreeg al 75.000 bezoekers, maar het coronavirus strooit toch wat roet in het eten. Geert Heylen: “Met de campagne wilden we heel sterk inzetten op een-op-eencontacten met de kandidaten. Zo kon je onder andere een testrit boeken. De coronacrisis zet die mogelijkheid even on hold. Nu proberen we vooral digitaal te rekruteren.”

Jobzekerheid

Geert Heylen: “Met 5000 vacatures ben je niet alleen zeker van een job. Je bent ook gerust dat ze je nog jaren nodig hebben. Want duizenden chauffeurs staan aan de vooravond van hun pensioen. En die moeten ook nog eens allemaal worden vervangen.”

 

Te weinig Belgisch varend personeel voor binnenvaart

In 2019 sloop ‘schipper voor de binnenvaart’ de lijst van de Vlaamse knelpuntberoepen binnen. Door de lange periode weg van huis zien weinig mensen de baan zitten. Het opleidingstraject duurt lang. En matrozen kunnen pas na 480 actieve dagen doorgroeien naar de functie van stuurman. Zo zijn er nu al te weinig Belgische kandidaten beschikbaar, terwijl het Federaal Planbureau een sterke stijging van de binnenvaart voorspelt. Uit alle hoeken van de sector komen er nu instroomacties.

Binnenvaart steeds populairder

Het Federaal Planbureau verwacht 63 procent meer binnenvaart tegen 2030. Een belangrijke reden zijn de stijgende kosten van het wegvervoer. Ook bouwt de overheid aan heel wat nieuwe waterweginfrastructuur. En de nieuwe Schelde–Seinewaterweg – een verbinding tussen de havens van Gent en Zeebrugge, en Parijs – zal heel wat extra vrachtvervoer met zich meebrengen. Daarnaast winnen de kleine kanalen en stedelijke netwerken aan populariteit. Daardoor kijken bedrijven vaker naar de binnenvaart als alternatief voor vervoer over de weg. En dat betekent: een stijgende vraag naar bekwaam personeel.

Voortzetting IBO-trajecten

BTB-medewerker Raf Burm: “Heel de sector levert inspanningen om nieuwe schippers, stuurmannen, matrozen en werktuigkundigen aan te trekken en op te leiden. Zo heeft BTB ervoor gezorgd dat de IBO-trajecten werden voortgezet. IBO staat voor individuele beroepsopleiding en geeft werkzoekenden de kans om met een korter opleidingstraject de stap te zetten naar een job in de binnenvaart. Er is ook een partnerschap in de maak rond duaal leren tussen het Fonds voor de Rijn- en Binnenscheepvaart, de Vlaamse overheid en Syntra Midden-Vlaanderen. Nog onder impuls van BTB start de Scheepvaartschool binnenkort met de technische opleiding Binnenvaart.”

Are you waterproof?

‘Are you waterproof?’ is een campagne van de maritieme scholen en maritieme werkgevers. Op de website verzamelen ze informatie over opleidingen, jobs en events en dagen ze jongeren op een leuke manier uit om voor een job op het water te kiezen. Zodat de perfecte baan toch niet bij een natte droom blijft.

Vereenvoudiging van de vaarbewijzen

Raf Burm: “Een werkpunt blijft de certificering. Jongeren kunnen hun vaarbewijs niet op de schoolbanken behalen. Ook voor het Rijnpatent en het ADN-attest, het bekwaamheidsbewijs voor het vervoer van gevaarlijke goederen, zijn aparte opleidingen en examens nodig. BTB blijft op dezelfde nagel kloppen: vaarbewijzen behalen, moet eenvoudiger. Anders dreigt het tekort aan personeel in de binnenvaart nog veel groter te worden.”

 

Metaalsector zoekt goed geschoolde technici, onmiddellijk inzetbaar

Kris Van Eeckhout, coördinator van INOM-Arbeiders (de opleidingspartner voor arbeiders in de metaal- en technologische industrie): “De knelpuntberoepenlijst in de metaalsector is ellenlang. Voor elke job die een beetje technisch is, is de zoektocht naar personeel problematisch. Wij en onze collega’s in de provincies organiseren daarom allerlei instroomacties. Enerzijds naar het onderwijs toe, om technische jobs aantrekkelijker te maken bij jonge mensen. Anderzijds naar werkzoekenden en werkenden. In samenwerking met de VDAB organiseren we opleidingen om mensen om te scholen of bij te scholen naar de precaire technische beroepen.

Elektro-Anders: taal én techniekbad voor nieuwkomers

Kris verwijst ook naar een ander mooi initiatief uit de provincie Antwerpen: Elektro Anders. Elektro Anders leidt anderstalige nieuwkomers op tot industrieel elektricien. Tijdens de intensieve opleiding krijgen de cursisten zowel vaktechnische opleidingen als lessen Nederlands. Het eerste traject vond plaats in 2018, het tweede in 2019. De organisatoren staan te popelen om het derde traject op gang te trappen.

Projectcoördinator Younes Amiri: “Met het project dienen we een dubbel doel. We komen tegemoet aan de toenemende vraag van bedrijven naar elektrotechnici. En Elektro Anders doet nieuwkomers sneller instromen op de arbeidsmarkt en in de maatschappij. Onze cursisten volgen technische modules, een veiligheidsopleiding, taalcoaching en een stage. Uniek is dat er tijdens de technische lessen ook taalleerkrachten aanwezig zijn, om zowel de docenten als de deelnemers te ondersteunen.”

Corona en tewerkstelling in de metaal

Kris Van Eeckhout: "Het is nog even koffiedik kijken wat de coronacrisis met de tewerkstelling in de metaalbedrijven doet. Door de lockdown werden heel wat arbeiders op technische werkloosheid gesteld. Er vielen ook al ontslagen. Moeten we ons klaarhouden voor een ontslaggolf in het najaar? We weten het niet. Maar zeker is dat het tekort aan technisch personeel op middellange termijn blijft bestaan.”

 

Garage- en koetswerksector: we zitten op een kruispunt

Ook de garage- en koetswerkbedrijven zijn sterk getroffen door de corona-pandemie. Tijdens de lockdown zijn de activiteiten (verkoop, onderhoud en herstel van wagens) zeer sterk teruggevallen. Enkel dringende depannages en herstellingen konden nog doorgaan. Volgens werkgeversfederatie TRAXIO zal de jaaromzet daardoor maar liefst twintig procent lager uitvallen dan in normale omstandigheden. Bovendien speelden in de autosector ook voor corona al enkele belangrijke uitdagingen en evoluties.

Educam: arbeiders wapenen voor de toekomst

Ortwin Magnus, ondervoorzitter ABVV-Metaal: “Gelukkig werken we via Educam al enkele jaren intensief aan het opleiden van de arbeiders om hen voor te bereiden op de shift van mechanica naar elektrificatie en digitalisering. De volgende uitdaging, namelijk aandrijving op waterstof, wordt ook reeds voorbereid. De verkoop verandert ook. Ze richt zich veel meer op klanten die online keuzes maken en enkel nog voor de administratie naar de showrooms komen. In de koetswerksector zorgen technische evoluties (zoals sensoren) en de klimaatverandering (minder vriesdagen) voor minder aanrijdingen en dus minder herstellingen.”

Duaal leren en zij-instroom

Ortwin: “Het gros van de technische functies in de sectoren garages en koetswerk, behoort tot de knelpuntberoepen. Dat zijn beroepen waarvoor de reguliere instroom via het onderwijs onvoldoende is om de uitstroom op te vangen. Vandaar dat we heel sterk inzetten op kwalitatief duaal leren en zij-instroom. Tegelijk verandert de technologie heel snel. We moeten zorgen dat iedereen mee is met de veranderingen door permanente opleiding en vorming voor elke arbeider.”