de voorzitter

De Voorzitter gaat de dialoog aan. Het gedacht van Herwig Jorissen.

 

Bijgestaan door verschillende lijfwachten kondigde op donderdag 27 februari 1997 Renault-topman Louis Schweitzer aan tijdens een persconferentie in het Brusselse Hilton Hotel dat Renault Vilvoorde definitief zou dichtgaan op 31 juli. Het nieuws sloeg in als een bom, want alleen al in de Renault-fabriek zouden daardoor 3100 mensen hun job verliezen. Op hetzelfde moment werd dezelfde brutale mededeling gedaan op de Ondernemingsraad. Personeel, bevolking en politici reageerden verontwaardigd. Maar ondanks een harde strijd en gerechtelijke procedures gaf Renault geen (of amper een) krimp. Vilvoorde sloot als productievestiging, maar kon wel nog een zekere tewerkstelling redden als toeleverancier (400 jobs).

Naar aanleiding van het brutale optreden van de Renaultdirectie heeft de regering een procedure van informatie en consultatie opgelegd in het geval van collectieve afdankingen. Eerst moet de Ondernemingsraad op de hoogte worden gebracht van het voornemen om over te gaan tot collectieve afdankingen. De beslissing mag officieel nog niet definitief zijn, dat kan pas na de consultatie van de vakbonden. De arbeiders kunnen tegenvoorstellen of alternatieven naar voren  brengen. De praktijk van de afgelopen tien jaar heeft echter uitgewezen dat er, ook met de Wet Renault, fundamenteel weinig veranderd is. Vormtechnisch is er natuurlijk weleen en ander gewijzigd. Maar als een directie naar een Ondernemingsraad komt met een collectief ontslag of een sluiting als intentie , dan is de beslissing eigenlijk al genomen. Vanaf dat moment loop je als vakbond dikwijls achter de feiten aan.

Rudi Kennes, onze hoofdafgevaardigde bij Opel Antwerpen, zei naar aanleiding van de huidige situatie in een interview met  De Tijd (7 maart 2009): ‘Vroeger wachtten vakbonden tot beslissingen genomen waren. Dan gingen ze staken. Of bezetten ze de fabriek. Maar die tijd is allang voorbij. Nu proberen we beslissingen te sturen voor ze genomen worden. Het is de enige manier om er invloed op uit te oefenen. Als (GM-baas) Rick Wagoner morgen verklaart dat Opel Antwerpen dicht moet, dan is het gedaan. Dan sta je voor een voldongen feit. Binnen tien minuten staat het op internet en reageren de beurzen. Dan is er geen millimeter onderhandelingsruimte meer, laat staan dat er een weg terug is. Kijk naar wat er bij Bekaert en bij DAF is gebeurd. Daar werden de werknemers gewoon naar de refter geroepen, en kregen ze te horen dat het gedaan was. Dat moet je vermijden.'

Het is natuurlijk nog maar de vraag hoe je dat moet vermijden en of je dat kan vermijden. In datzelfde interview voegt hij er aan toe ‘Moderne vakbondsmensen zoeken samen met directies naar oplossingen. Ze maken zelf hun handen vuil als het moet.  Ze beseffen dat een lege stoel aan een vergadertafel nog nooit een probleem heeft opgelost.'  Naast een voorbeeldige Europese syndicale aanpak, hebben bij Opel de vakbonden ook een dergelijke houding aan de dag gelegd. Ze zitten rond de tafel en praten vóór de directie de beslissingen genomen heeft.Dat is bij momenten ongetwijfeld een erg akelige tafel. Om sluitingen te vermijden, moeten ze immers de pijn solidariseren. Ze hebben consultancy bureaus ingeschakeld om zulke alternatieven uit te werken. Of ze / we zullen slagen, weten we nu niet. Het is alleszins wel de eerste keer dat er twee opties op tafel liggen op Europees niveau, als een multinational grote beslissingen of  herstructureringen plant,: een brutale patronale optie of een alternatief aangereikt door de vakbonden. Is dat ‘Mittbestimmung'? Neen, want uiteindelijk beslist het bedrijf. Maar het wordt wel mogelijk gemaakt dankzij het Duitse model van de ‘Mittbestimmung'. Ook daarover moeten we durven nadenken., want een vakbond moet niet alleen de ander of de patroons permanent bevragen. Een vakbond moet ook zichzelf, zijn eigen methodes steeds opnieuw in vraag stellen. Laat dat ook maar een les zijn die we van de syndicale aanpak bij Opel kunnen opsteken.

Herwig Jorissen
Voorzitter