De samenleving

Lees hier gevarieerde blogs vanuit de gelijkgezinde samenleving. Aan het woord laten we specialisten binnen ABVV-Metaal en uit progressieve middenveldsorganisaties.

 

In gesprek met... Vera Claes.

“Zijn 365 dagen per jaar nog niet genoeg? Of moet ik zeggen 363, als ik de nationale en internationale vrouwendag niet meereken”, vraagt een vriendin. Ze heeft een punt: waarom zouden we een internationale mannendag vieren als mannen al het hele jaar door en wereldwijd de macht in handen hebben. Mannen, als groep, beheersen de wereld, verdienen het meest, leiden regeringen, bedrijven, media, religies en legers. Als vrouwen aan het roer komen van een grote onderneming, krijgen ze hiervoor een vermelding in de krant. Waarom zouden we in vredesnaam een internationale mannendag nodig hebben als mannen al het hele jaar door hun macht vieren?

zij-kant was in 2011 de eerste om internationale mannendag in ons land bekend te maken. Een beetje vreemd om die dag, 19 november, als vrouwenorganisatie onder de aandacht te brengen? Toch niet, want zij-kant streeft naar gendergelijkheid, en ook mannen ervaren ongelijkheden. Maar liever dan te focussen op wat vrouwen en mannen verdeelt, wil ik met zij-kant focussen op onze gelijkheden. Ik zeg bewust gelijkheid in plaats van gelijkwaardigheid omdat het eerste wijst op wat we gemeenschappelijk hebben, terwijl het tweede onze verschillen centraal stelt.

Te beginnen in het onderwijs. De aparte meisjes- en jongensscholen mogen dan al tot het verleden behoren, al vanaf de kleuterschool worden peuters verschillend behandeld. In het lager onderwijs, zo blijkt uit internationaal onderzoek, steken verschillende verwachtingspatronen voor meisjes en jongens de kop op. De rollenpatronen vinden we ook terug in het speelgoed en het lesmateriaal, dat vaak achterhaalde genderstereotypen toont. In het secundair en hoger onderwijs wordt de ongelijkheid alleen maar groter. Meisjes presteren beter. In de eerste graad blijft van het totaal aantal leerlingen 2% meisjes zitten, tegenover 3% jongens (schooljaar 2013-2014), in de tweede graad 4% meisjes tegenover 7% jongens en in de derde graad 3 % meisjes tegenover 6% jongens, dubbel zoveel dus. Het hoger onderwijs telt 54% vrouwelijke studenten, met uitschieters in de richtingen Farmaceutische wetenschappen (76% studentes in de masteropleidingen) en Taal- en letterkunde (75% studentes). Meisjes maken ook de meerderheid van de afgestudeerden uit.

De feminisering van het onderwijs blijft een belangrijk aandachtspunt dat we op internationale mannendag graag onder de aandacht brengen. In januari 2015 was maar liefst 97% van het bestuurs- en onderwijzend personeel in het kleuteronderwijs een vrouw. Het lager onderwijs telde 80% vrouwen, het secundair onderwijs 62% en het hoger onderwijs 56%. Voorstellen die ik samen met zij-kant dan ook graag centraal zet op mannendag zijn het belang van roldoorbrekende studiekeuzes, genderneutraal taalgebruik en sensibilisatie om meer mannen voor de klas te krijgen.

Op het niveau van werk en zorg is mannendag het ideale moment om allerlei verlofstelsels ook nog eens bij mannen te promoten. Tijdskrediet, loopbaanonderbreking, ouderschapsverlof, deeltijds werk… kleuren veel te vrouwelijk. Hebben werkende mannen zo’n aantrekkelijke jobs dat 9 op de 10 van hen voltijds werkt? Van alle vrouwen en mannen die deeltijds werken is maar 20% man. Eén op de 7 vaders (15%) die recht hebben op geboorteverlof, neemt dit verlof niet op. Dat hoeft niet te verwonderen, als slechts 3 van de 10 dagen verplicht zijn en volwaardig betaald worden. Ouderschap is een gedeelde verantwoordelijkheid. Met zij-kant pleit ik daarom voor het Scandinavisch model waarbij kersverse ouders samen recht hebben op zestien maanden ouderschapsverlof. Daarvan zijn drie maanden exclusief gereserveerd voor de moeder en drie maanden voor de vader. Verdelen de ouders deze periode gelijk onder elkaar, dan zouden ze hiervoor een fiscale bonus moeten krijgen.

Ook op het niveau van gezondheid en welzijn, kleuren de cijfers niet altijd rooskleurig voor mannen. In 2013 was meer dan 75% van de dodelijke verkeersslachtoffers een man. Bij de 18- tot 24-jarigen zijn mannen vier keer meer betrokken bij een ongeval dan vrouwen. 16% van de verkeersdoden in België zijn jongeren, vaak jonge mannen. Maar daartegenover staat dan weer dat driekwart van de bedrijfswagens naar mannen gaat. Extralegale voordelen worden meer aan mannen dan aan vrouwen toegekend. Het aantal zelfmoorden bij mannen is drie keer zo hoog dan bij vrouwen. De drempel naar hulpverlening en therapie is bij mannen beduidend hoger dan bij vrouwen en dat is een spijtige vaststelling. Maar er is meer. In echtscheidingszaken worden vaders bij de toewijzing van de kinderen nog te vaak benadeeld door rechters. Risicovol alcoholgebruik komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Mannen kampen ook meer met problemen door drugsgebruik. En in de openbare ruimte zijn mannen vaker slachtoffer van geweld. Daar staat tegenover dat de mannen zelf ook meer geweldpleger zijn, zowel binnen als buiten de gezinsmuren.

Op al deze niveaus is een genderaanpak nodig. Elke beleidsmaatregel zou een gendertoets moeten krijgen in twee richtingen, zowel wat de impact op meisjes en vrouwen als de impact op jongens en mannen betreft. Vaak wordt bij een gendertoets – als die er al is - alleen gekeken naar de impact op vrouwen. Daar waar sprake is van genderstereotypering moet die worden aangepakt. Sensibilisatie, opleidingen bij politie, justitie en welzijn, mannelijke rolmodellen die openlijk praten over depressie, campagnes vanuit het middenveld specifiek gericht op mannen… kunnen zorgen voor meer genderevenwicht.

De Nieuwe Man 2.0. heeft nog een lange weg te gaan. Internationale mannendag kan bijdragen tot meer genderevenwicht, want emancipatie is pas echt succesvol als het in beide richtingen werkt.

Vera Claes, nationaal secretaris zij-kant

Andere blogs van Vera

Van loonkloof naar pensioenravijn

#Jaloersepoessensibiliseeroverjaloezie
Waarom ik 20% staak op 8 maart
Hoera vrouwen verdienen meer dan mannen
Van #MeToo naar #WeTogether