De samenleving

Lees hier gevarieerde blogs vanuit de gelijkgezinde samenleving. Aan het woord laten we specialisten binnen ABVV-Metaal en uit progressieve middenveldsorganisaties.

 

In gesprek met ... Adri Craens.

Op 21 en 22 november heb ik een vormingsmodule gedraaid over stress & burn-out waarbij het belangrijk was om eerst stil te staan bij wat nu in feite stress & een burn-out is en wat dit met je doet. In deze blog, deel 2 van mijn verhaal over 'stress en burn-out', wil ik met u even stilstaan bij deze vragen. In deel 3 zal het dan gaan over 'hoe maak ik een brede analyse van stressoren op het werk'.


Wat is stress & burn-out?

Bij stress ontstaat er in ons lichaam een natuurlijke reactie die ons in staat stelt om snel en alert te reageren op gevaar: onze polsslag en ademhaling versnellen, de spieren spannen zich op, er komt adrenaline vrij in ons bloed. We zijn extra alert en ons lichaam is paraat om te vechten of te vluchten. Deze reactie is een belangrijk overlevingsmechanisme, bijvoorbeeld wanneer je oog in oog staat met een beer. In onze maatschappij worden we echter zelden met beren geconfronteerd. Wel met een aantal stresserende situaties waarbij deze automatische reactie van het lichaam niet zoveel uithaalt. Geraak je geënerveerd omdat je met de wagen in de file staat, dan heb je er niets aan dat je lichaam paraat is om hard te beginnen lopen.

Er is niets mis met stress in ons leven. De meeste mensen hebben een beetje gezonde stress nodig om voldoende uitdaging te hebben en zich goed te voelen. Stress wordt echter een probleem als de draaglast (de hoeveelheid stress of de ernst van de stresserende situatie) groter is dan onze draagkracht (de middelen die we hebben om met de situatie om te kunnen gaan).

Gebeurt er iets ingrijpends, zoals je baan verliezen of een relatiebreuk, of sta je gedurende langere tijd onder druk, bijvoorbeeld door te veel werk, spanningen of geldgebrek, dan kan de stress leiden tot overbelasting en uitputting. In het ergste geval mondt dat uit in overspannenheid of burn-out.

Als je denkt dat ontspanning niet belangrijk is, kijk dan eens naar onderstaande grafiek. Zonder herstelmomenten blijft het stressniveau op een constant hoog niveau. Herstelmomenten zijn essentieel om je stressniveau weer te laten dalen!

Overmatige stress en overbelasting uiten zich in allerlei symptomen op zowel lichamelijk als psychisch vlak als op het vlak van je gedrag.

Typische lichamelijke symptomen zijn:

• Aanhoudende moeheid
• Slapeloosheid
• Spierpijn, hoofdpijn, rugpijn
• Maagpijn, darmstoornissen, slechte eetlust
• Verminderde weerstand tegen infecties
• Hartkloppingen, verhoogde bloeddruk, verhoogde cholesterolwaarden

Typische psychische symptomen zijn:

• Niet meer tot rust kunnen komen, gejaagdheid
• Prikkelbaar, geïrriteerd zijn
• Sombere buien, huilbuien, piekeren, angst
• Niet meer kunnen genieten, lusteloos en futloos zijn
• Besluiteloosheid, concentratieverlies, vergeetachtigheid
• Onzekerheid, minder zelfvertrouwen

Typische gedragsveranderingen zijn:

• Minder presteren en meer fouten maken
• Steeds meer roken, alcohol of drugs gebruiken
• Steeds meer slaap- en kalmeermiddelen gebruiken
• Sociale contacten steeds meer uit de weg gaan

Heel vaak negeren mensen deze verschijnselen of ze denken dat ze wel vanzelf over zullen gaan. Het omgekeerde is waar. Omdat de stress ervoor zorgt dat je niet meer de rust en ontspanning vindt die je nodig hebt om de stresserende situatie goed aan te kunnen, gaat het met je stress van kwaad naar erger. Door een langdurige overdosis stress kunnen mensen overspannen geraken. Je geraakt hoe langer hoe meer uitgeput, wordt vaak erg emotioneel en zelfs de gewone dagelijkse dingen worden steeds moeilijker. Soms is de overbelasting zo groot dat rust alleen niet meer helpt. We spreken dan van burn-out, je voelt je dan opgebrand.

Chronische stress, burn-out en bijnieruitputting

Voor je bijnieren maakt het geen verschil welke soort stress het is of waar het vandaan komt. Bij iedere stressprikkel worden je bijnieren geactiveerd. Problematisch wordt het als je een opeenvolging hebt van stressprikkels, want dat kan leiden tot een bijnieruitputting en dit zorgt er dan weer voor dat het lichaam minder in staat is om te reageren op stress. M.a.w. je komt in een vicieuze cirkel terecht.

Een bijnieruitputting wordt voorafgegaan door chronische stress en/of een burn-out. Je kunt het zien als 3 fases:

In de 1e fase is er sprake van chronische stress. Dit zijn enkele symptomen:

• Je krijgt de zaken niet meer goed op een rij
• Organiseren wordt heel moeilijk
• Hoofd- en bijzaken kun je niet meer goed scheiden (waardoor bijzaken ook voor stress gaan zorgen). De rode draad valt weg.
• Chaos in je hoofd
• Verwarring, je hebt het gevoel de grip kwijt te raken op je eigen handelen

In de 2e fase komen er meer klachten bij op lichamelijk niveau. Als je met deze klachten naar de huisarts gaat, krijg je hoogst waarschijnlijk de diagnose burn-out:

• Vaak ernstig vermoeid en weinig energie
• Verandering van gedrag, zoals meer alcohol drinken of meer eten
• Kort lontje
• Heftig en/of emotioneel reageren
• Hoge bloeddruk
• Spierpijn
• Hoofdpijn
• Hartritmestoornissen of hartkloppingen
• Darmproblemen
• Pijn op de borst, schouders, nek
De bijnieren zijn nog in staat om cortisol te produceren.

De 3e fase, bijnieruitputting, is te herkennen door o.a. deze symptomen:

• Extreme vermoeidheid, vooral ook bij het opstaan (ook als je goed geslapen hebt). Dit komt door het te lage cortisolniveau.
• Slapeloosheid
• Depressieve gevoelens of depressie
• Libidoverlies
• Gewrichtsklachten
• Huiduitslag of huidproblemen
• Kouwelijkheid
• Obstipatie
• Lage bloeddruk
• Concentratieverlies
• Geheugenverlies
De bijnieren zijn niet meer in staat om cortisol te produceren.


Stress voorkomen ... ook in onze vormingen ;)

Om ervoor te zorgen dat de deelnemers zeker niet onder stress zouden komen tijdens de vormingsmodule hadden we een ludieke pauze (freeze-moment) voorzien met onze versie van de Mannequin Challenge.

Hartelijk dank aan alle deelnemers en sprekers van de vormingsmodule ‘stress & burn-out’ voor de positieve input en actieve deelname die deel uitmaakte van de meerwaarde.

Adri Craens
Vormingswerker ABVV-Metaal

 

Andere blogs van Adri:

Naar nul arbeidsongevallen met controlekaart voor delegees

Wil jij mijn peter/meter zijn?

Be a hero ... streef naar zero arbeidsongevallen

Hoe actief meewerken aan welzijn op het werk?

Ook op Facebook met sterke krachten vooruit

Dossier burn-out: wat de overheid erover zegt (maar er niet per se aan doet)

How to: een Jaarlijks Actieplan indienen